Mapy, przewodniki
Wyszukiwarka
Kalendarz imprez
Subskrypcja

Nowe wydawnictwa
  • 2024-05-19 23:27

    Książka zawiera opisy 112 gatunków roślin chronionych przedstawionych na 230 fotografiach. Opisy dotyczą biologii, ekologii, zagrożeń i ochrony poszczególnych gatunków oraz niepublikowanych w książkach tego typu informacji m. in. z wyjaśnieniem źródła pochodzenia nazw polskich i łacińskich, najnowszych badań z zakresu zapylania kwiatów, medycyny, ochrony środowiska, ziołolecznictwa, magii, zabobonów, architektury, symboliki itp.

  • 2024-05-17 08:15

    Dzieje Środy Śląskiej zawsze cieszyły się dużym zainteresowaniem zarówno historyków oraz regionalistów, jak i jej mieszkańców. Leżące w połowie drogi pomiędzy Wrocławiem a Legnicą miasto dzieliło często losy tych dwóch stolic księstw śląskich, a także przeżywało wzloty i upadki w ramach Korony Czeskiej, Austrii Habsburgów, Prus i Niemiec. W wyniku II wojny światowej Środa Śląska znalazła się w granicach Polski. Poza tą wielką historią miasto posiada wartości, którymi szczyci się do dzisiaj

  • 2024-05-17 08:10

    28 maja 1997 roku. Południe. Z każdą minutą tłum otaczający klasztor w Lubiążu gęstnieje. Napięcie sięga zenitu, gdy z czarnej toyoty wysiada… sam Michael Jackson! Jaki sekret łączy go z opactwem Cystersów? Czy ma to coś wspólnego z mission impossible, którą Tom Cruise planuje na moście nad Jeziorem Pilchowickim? Może Mirosław Hermaszewski, rezolutny chłopak z Wołowa, który w przyszłości spełni swoje nieziemskie marzenie, zdradzi nam...

  • 2024-04-17 11:23

    Zaginięcia zawsze się zdarzały. Niektórzy przepadali bez wieści, innych znajdowano martwych, byli i tacy, którzy celowo zacierali za sobą ślady. Waldemar Wilski rozpłynął się w powietrzu podczas swojego wesela. Tropy biegną równolegle przez nieświęte życie Wilskiego, aż komisarz Sonia Kranz znajduje makabryczny dowód, że zaginiony naprawdę mocno wzburzył komuś krew. Dramatyczny przebieg morderstwa wydaje się nieprawdopodobny, ale ponad sto lat temu na tych terenach wydarzyła się podobna historia

  • 2024-04-17 10:44

    Mila uwielbia kilka rzeczy: zapach farb olejnych, niekończące się rozmowy z przyjaciółką, pracę w księgarni, smak słodko-kwaśnych żelków i ciepły brzuch beagle’a o imieniu Zakładka. Ale jest coś jeszcze, co powinniście o niej wiedzieć: najbardziej na świecie kocha Karkonosze oraz wszystko, co można tam znaleźć. No, prawie wszystko! Mila nie znosi nowoczesnych apartamentowców, które nijak się mają do sudeckiej architektury, a jednak rosną w Szklarskiej Porębie niczym grzyby po deszczu

Które z n/w pasm jest Twoim ulubionym?
Sonda
Wizyt:
Dzisiaj: 925Wszystkich: 13888518

Niezwykła historia Środy Śląskiej

2024-05-17 08:15

     Dzieje Środy Śląskiej zawsze cieszyły się dużym zainteresowaniem zarówno historyków oraz regionalistów, jak i jej mieszkańców. Leżące w połowie drogi pomiędzy Wrocławiem a Legnicą miasto dzieliło często losy tych dwóch stolic księstw śląskich, a także przeżywało wzloty i upadki w ramach Korony Czeskiej, Austrii Habsburgów, Prus i Niemiec. W wyniku II wojny światowej Środa Śląska znalazła się w granicach Polski. Poza tą wielką historią miasto posiada wartości, którymi szczyci się do dzisiaj, a są nimi ukształtowane tu prawo średzkie, na którym lokowano ponad 1000 miejscowości w Europie Środkowej i Wschodniej; winnice, a gałąź winnej latorośli bez przerwy – od początku XIV wieku do dzisiaj – ozdabia herb miejski i wreszcie skarby, których sława daleko przekracza granice Środy Śląskiej, Śląska i Polski.

     Od wydania pierwszej polskiej monografii miasta minęło już ponad 15  lat, a w tym czasie zaszło w mieście i badaniach nad nim wiele zmian. Do wznowienia tej publikacji zachęcił jej autorów, redaktora i  wydawnictwo przed kilku laty śp. dr Grzegorz Borowski, długoletni dyrektor Muzeum Regionalnego w Środzie Śląskiej, niestrudzony badacz przeszłości miasta i regionu, uznany archeolog i popularyzator historii, od 2016  r. prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Średzkiej. Temu właśnie, przedwcześnie zmarłemu, a zasłużonemu dla lokalnej społeczności badaczowi poświęcamy tę książkę.

 

Spis treści

Jerzy Piekalski: Doktor Grzegorz Borowski – badacz Środy Śląskiej, archeolog
Rościsław Żerelik: Wstęp

Artur Błażejewski, Grzegorz Borowski: Ziemia średzka w pradziejach i wczesnym średniowieczu
   Środowisko geograficzne
   Pierwsi ludzie w rejonie Środy Śląskiej
   Leśni ludzie środkowej epoki kamienia
   Początki uprawy roli i chowu zwierząt w regionie średzkim
   W kręgu cywilizacji metalu
   W okresie dominacji Celtów i Rzymian
   Słowiańskie początki i piastowskie władanie
   Archeologia późnego średniowiecza

Mateusz Goliński: Środa Śląska w średniowieczu
   Sieć osadnicza w XIII–XV wieku na terenie obecnej gminy Środa Śląska
     Zręby osadnictwa – Boom osadniczy – Uzupełnienia w późnośredniowiecznej sieci osadniczej
   Początki Środy
     Na szlaku handlowym – Środa – Nowy Targ – Prawo flamandzkie – Prawo średzkie – Kościół parafialny – Szpital i kościół Najświętszej Marii Panny
     Czarna legenda
   Zagadki układu przestrzennego miasta lokacyjnego
     Łan flamandzki – Dwa etapy rozwoju – Ulica targowa – Długość działek – Agro-miasto – Najstarsze osiedle – Zasięg osiedla – Późny plan przestrzenny 
   Rozwój miasta
     Instytucje miejskie – Zamek – Mury miejskie – Blok zabudowy śródrynkowej – Franciszkanie – Żydzi – Skarby średzkie
     Najstarsza zabudowa mieszczańska
   Funkcjonowanie miasta
     Materialne przejawy pobożności – XIV-wieczna koniunktura – Cechy – Konflikty ekonomiczne – Kryzys XV-wieczny – Migracje – Przesłanki odbudowy

Przemysław Wiszewski: Wiek złoty – wiek spiżowy. Środa Śląska w czasach habsburskich (1526–1742)
   Wielka polityka, mała Środa
     Niespokojny wiek XVI... – Wojna trzydziestoletnia – Cesarska polityka (1648–1742) – Środa leżąca na Śląsku...
   Miasteczka Środy życie wewnętrzne
     Ustrój, czyli między burgrabią, radą a... średzianami – O nowy kształt władz – wiek XVII – Uwagi demograficzne
   Między katolickim biskupem a protestanckim konsystorzem
     Reforma Kościoła miejskiego – Protestancka Środa – Rekatolicyzacja miasta
   Piwo, płótno, skóry, zboże...
     Mieszczańskie zajęcia – Polityka gospodarcza – Geografia gospodarcza – Ku nowym czasom
   Średzianie wobec kultury i cywilizacji
     Nieśpieszne przemiany cywilizacyjne – Piękno miasta, uczoność mieszczan – Miejski obyczaj

Jacek Dębicki: Pod władaniem Berlina (1742–1914)
   Środa Śląska w latach 1742–1813
     W nowej rzeczywistości – Francuska okupacja – Zabudowa miasta – Zaludnienie Środy Śląskiej – Garnizon średzki
     Rozwój gospodarczy Środy Śląskiej – Poczta i komunikacja – Sprawy wyznaniowe – Rozwój szkolnictwa – Środa w opiniach podróżników
     Wybitni średzianie
   Miasto w latach 1813–1850
     Napoleon w Środzie Śląskiej – Francuskie rabunki – Powojenne zmiany – Wiosna Ludów – Zagadnienia demograficzne i narodowościowe
     Zajęcia mieszkańców – Komunikacja kolejowa – Stosunki wyznaniowe – Budownictwo kościelne – Rozwój szkolnictwa – Prasa średzka
     Monografia Środy Śląskiej Johanna Heynego – Środa w opiniach podróżnych
   W przededniu zjednoczenia Niemiec (1850–1871)
     Demograficzny obraz Środy Śląskiej – Rozwój urbanistyczny i sytuacja gospodarcza miasta – Szkolnictwo i opieka społeczna
     Stowarzyszenia publiczne – Powódź w 1854 roku
   W zjednoczonych Niemczech. Środa Śląska w latach 1871–1914
     Preferencje polityczne mieszkańców Środy – Zaludnienie Środy Śląskiej w przededniu I wojny światowej – Gospodarka miejska
     Rozwój urbanistyczny miasta – Starania o kolej żelazną – Średzkie kościoły – Działalność stowarzyszeń miejskich
     Czytelnictwo i monografia miasta Paula Kindlera – Znani średzianie

Tomasz Głowiński: Od pierwszej do drugiej wojny światowej (1914–1945)
   W latach wielkiej wojny (1914–1918)
     Wielka mobilizacja – Niedostatki czasu wojny
   W „niekochanej republice” (1918–1933)
     Krajobraz polityczny po wojnie – Rozwój terytorialny i ludnościowy miasta – W nowej sytuacji gospodarczej – Wino, piwo, tytoń...
     Banki w mieście – Od Średzkiej Kolejki Lokalnej do planów miejskiego portu rzecznego – Kultura i edukacja
     Stowarzyszenia i organizacje społeczne – Protestantyzm, katolicyzm, judaizm
   W brunatnej rzeczywistości (1933–1939)
     Po Machtübernahme – Nowy „kalendarz” życia w mieście – Średzkie „Parteitagi” – Tradycja a nazistowska rzeczywistość
     „Zwyczajny” antysemityzm – NSDAP i organizacje afiliowane w mieście i powiecie – Wizja rozwoju Środy Śląskiej
   Na uboczu II wojny światowej (1939–1945)
     Po wybuchu wojny – Robotnicy cudzoziemscy i jeńcy wojenni – Od antysemityzmu do „ostatecznego rozwiązania”
   Ewakuacja i zdobycie miasta Neumarkt w 1945 roku
     Nadciągają Rosjanie – Średzka tragedia jeńców z Dyhrenfurth – Spóźniona ewakuacja – Obrońcy i atakujący – stosunek sił – Walki o powiat i miasto

Jakub Tyszkiewicz: Środa Śląska w powojennej Polsce
   Neumarkt staje się Środą Śląską (1945–1950)
     Armia Czerwona w niemieckim mieście – Komuniści zdobywają władzę – Burmistrz i Miejska Rada Narodowa (władze miejskie)
     Pożegnanie z „Heimatem”. Wysiedlenie Niemców – Nowi mieszkańcy. Polacy w Środzie Śląskiej – Niebezpieczne miasto
     Problemy z handlem i aprowizacją – Przywracanie infrastruktury miejskiej – Odbudowa przemysłu i rolnictwa – Trudne początki polskiej oświaty
     Życie kulturalne i sportowe – Opieka zdrowotna – Życie religijne
   Stalinizm w Środzie Śląskiej (1950–1956)
     Stalinizacja życia politycznego – Sytuacja demograficzna – Pod nadzorem UB – Między targowiskiem a państwowym sklepem
     Regres w gospodarce komunalnej. Służba zdrowia – Plan sześcioletni i kolektywizacja (przemysł i rolnictwo) – W stalinowskiej szkole
     Pod presją ideologii. Życie kulturalne i sportowe – Walka z Kościołem
   Od „małej stabilizacji” do „drugiej Polski” (1956–1973)
     Partia rządzi – Młode miasto – „Małe, trochę senne miasteczko” – Aprowizacja, handel i usługi – Problemy z infrastrukturą miejską
     W gromadzie i fabryce – Szkolnictwo w obliczu reform – Pod znakiem Dni Środy Śląskiej. Kultura i życie sportowe – Służba zdrowia
     Przy dźwięku dzwonów. Życie religijne
   Miasto i gmina. Środa Śląska w latach 1973–1990
     Życie polityczne do i od „Solidarności” – Nadal młodzi. Ludność – Nowe problemy. Bezpieczeństwo – Ku kryzysowi. Aprowizacja i handel
     Nierozwiązane problemy gospodarki komunalnej – Rolnictwo i przemysł – W systemie szkół zbiorczych – Życie kulturalne
     Sport w latach 70. i 80. – Służba zdrowia wobec narastających trudności – Życie religijne
   W nowej rzeczywistości. Środa Śląska po 1989 roku

Wykaz skrótów
Bibliografia
Indeks osób

 


[red] Rościsław Żerelik: "Niezwykła historia Środy Śląskiej. Od Iuris Sredensis do skarbu średzkiego". Wydawnictwo GAJT, Wrocław 2023. Okłądka twarda, format 16,5 x 24 cm, stron 440, czarno-białe i kolorowe ilustracje

 


Zobacz także:
ksiązka w Sudeckiej Księgarni Wysyłkowej 

  • Dodaj link do:
  • facebook.com
 

Komentarze

Komentarz
Facebook